Onder de vlag van de Federatie Productietechnologie (FPT) lanceerde een platform van acht Nederlandse bedrijven twee jaar geleden op de TechniShow de Factory of the Future. Inmiddels zijn we hoog en breed in die toekomst aanbeland en is de Fabriek van de Toekomst na het internationale succes op de EMO 2025 ook present op de TechniShow 2026 in Utrecht (10 t/m 13 maart). We spraken met de oprichters van het eerste uur.
- Bij complexe verspanende bewerkingen is sprake van een immense datastroom.
- Het management moet digitalisering prominent op de agenda zetten.
- Inline meten voorkomt kostbare afkeur.
- Vloeistoffen zorgen mede voor een optimaal verspaningsrendement.
Fabriek van de Toekomst ook prominent aanwezig op de TechniShow
In veel producten, machines en apparaten zitten bewerkte onderdelen zoals behuizingen, schroeven, moeren, tandwielen, assen en (kogel)lagers. Om die componenten te produceren, zijn draai- en freesmachines nodig waarop met specifieke gereedschappen metaal wordt verspaand. Een speciale metaalbewerkingsvloeistof zorgt daarbij voor het koelen en smeren van de bewerkingszone, waardoor sneller en nauwkeuriger verspaand kan worden en het gereedschap langer meegaat.
Dit complexe samenspel van machine, materiaal, gereedschap en vloeistof maakt dat bij verspanen heel veel parameters om de hoek komen kijken. Daar komt bij dat voor de logistieke optimalisatie in toenemende mate robots worden ingezet, die de basis leggen voor manarme en onbemande productie. Een immense digitale gegevensstroom vanuit de organisatie (CAD- en ERP-systemen), machinebesturingen, meetgereedschappen, robots, vloeistofbeheersystemen, etc. leidt dit alles in goede banen.
‘Voor de logistieke optimalisatie worden in toenemende mate robots ingezet’
Geïntegreerd in het proces
Juist het efficiënt verzamelen, verwerken en stroomlijnen van al die data is een cruciale onderscheidende factor en tegelijk ook de grootste uitdaging bij de Fabriek van de Toekomst. De productiemachines en de zich hierin voltrekkende bewerkingen worden mede door de inzet van sensoren en digitale koppelingen continu gemonitord, wat volledig is geïntegreerd in het totale proces. Mede daardoor kan voorspelbaarder worden geproduceerd en bij afwijkingen tijdig worden ingegrepen. In de Fabriek van de Toekomst wordt ook AI steeds breder inzetbaar bij productieprocessen. Denk aan automatisch programmeren, inline gereedschapscontrole en voorspelbaar van onderhoud.
Aanlokkelijk concept
Arnoud de Kuijper, ceo van Cellro, legt uit hoe het idee voor de Fabriek van de Toekomst is geboren. ‘Het concept kwam telkens bovendrijven tijdens de voorbereidingen van de TechDemoweek. Met de zes bedrijven in en rond Veenendaal die hieraan deelnemen, bespraken we hoe mooi het zou zijn als je alle productielocaties zou kunnen koppelen en laten samenwerken als één geïntegreerde fabriek’, vertelt hij. ‘Onze bijdrage zou daarbij vooral liggen op het gebied van logistieke optimalisatie en digitale shopflooraansturing.’ Cellro is namelijk gespecialiseerd in automatiseringsoplossingen gebaseerd op de inzet van robots. Daarmee worden machines automatisch be- en ontladen, waarmee ook onbemande productiecellen zijn te realiseren.
Pittig voortraject
Daarna ontstond het plan om het idee voor de Fabriek van de Toekomst op de belangrijkste machinebeurs van Nederland te lanceren. ‘We hebben bedrijven erbij gehaald die in het samenwerkingsconcept pasten en na een pittig voortraject met hen op de TechniShow van 2024 de eerste Fabriek van de Toekomst gepresenteerd’, zegt De Kuijper. Vervolgens gebeurde dat in uitgebreidere vorm ook op de TechDemoweek van vorig jaar, en stonden betrokkenen onder de vlag van FPT ook met het nog weer uitgebreidere concept op de EMO 2025 in Hannover.
Op de komende TechniShow in maart doen in totaal 22 partners mee en dit aantal zal de komende jaren nog wel wat toenemen. De Kuijper: ‘Het concept slaat goed aan en Nederlandse producenten en toeleveranciers zien blijkbaar in dat dit geïntegreerde concept een veelbelovende basis vormt voor een succesvolle toekomst van onze metaalindustrie.’
Procesgericht denken
‘Cruciaal in de Fabriek van de Toekomst is een foutloze en brede data-integratie door de hele keten’, zegt Eric Bakker, directeur-eigenaar van Supplydrive en ook Smart Industry Ambassador en partner van MKG. Zijn bedrijf zorgt er heel kort samengevat onder meer voor dat machines, systemen, producten, processen en bedrijven digitaal met elkaar kunnen communiceren. ‘Toen we de partners bij elkaar hadden, zijn we een dag samen gaan zitten om te kijken hoe iedereen over ketenintegratie dacht en op welke manier elke partner daaraan kon bijdragen. Hierbij bleek dat er nog vooral productgericht werd gedacht terwijl wij meer procesgericht denken.’
Dus was nogal een omslag qua productiebenadering nodig. ‘Door processen te stroomlijnen kun je sneller, beter en efficiënter produceren. Dat vereist echter dat je alle data van alle bij het proces betrokken machines, producten en systemen relationeel met elkaar kunt verbinden’, aldus Bakker. Hij doelt hiermee op ERP-systemen, CNC-besturingen van machines en robots, sensorgegevens en data van inline (en offline) meetsystemen, van het vloeistofbewakings- en beheersysteem, etc.
Initiële data gebruiken
In zijn ogen zijn in de verspaningsmarkt proces en product(ie) data niet of nauwelijks zo geïntegreerd als nu bij de Fabriek van de Toekomst is gerealiseerd. ‘Vanaf de start van een project worden daar de hele reis door de productie tot en met de aflevering en facturering de initieel ingevoerde en gecontroleerde gegevens gebruikt’, schetst Bakker. ‘Dat minimaliseert de kans op fouten en verhoogt de snelheid, omdat tussendoor niet opnieuw gegevens ingevoerd hoeven te worden. Daarnaast wordt ook AI steeds meer ingezet, wat de toekomstbestendigheid van het concept versterkt.’
Management overtuigen
Henk Abbring is ceo van MKG Nederland dat vestigingen heeft in Hengelo en Eindhoven en is gespecialiseerd in ERP-systemen voor de metaalindustrie. Het bedrijf werd in 2000 opgericht en is sinds vorig jaar onderdeel van de Duitse Proalpha Group waardoor de ERP-oplossingen van MKG ook binnen de Duitse metaalindustrie aan een opmars kunnen beginnen. Wat is er volgens Abbring nodig om het concept van de Fabriek van de Toekomst sneller binnen de verspanende industrie uitgerold te krijgen? ‘Ten eerste zal digitalisering prominent op de agenda van het management moeten komen. Heel veel verspaners zijn nog te veel productgericht bezig. Het op tijd leveren van een onderdeel dicteert de werkvloer, terwijl het grotere geheel, ofwel procesoptimalisatie, slechts op de achtergrond speelt. Dit moet andersom.’
‘Een foutloze en brede data-integratie door de hele keten is cruciaal’
Daarnaast moeten bedrijven volgens Abbring (kunnen) beschikken over mensen die het fenomeen digitalisering binnen de organisatie oppakken en daarmee ook gericht en doeltreffend aan de slag gaan. Tot slot zijn uiteraard ook de tools nodig om de vereiste digitale koppelingen te maken en de datastromen goed te kunnen toepassen. ‘Alleen als je al deze facetten binnen je onderneming beheerst, lukt het om de digitaliseringsslag te maken.’
Kwestie van de wil
Ook de schroom om bedrijfsgegevens te delen, zal overwonnen moeten worden. ‘Veel bedrijven zijn daar nog veel te terughoudend in. Die denken dat ze uniek zijn in wat ze doen en o wee als de concurrentie daar lucht van krijgt. Ze weten vaak niet dat hun concurrenten diezelfde machines en technieken gebruiken’, stelt Abbring. ‘Wij komen overal en zien hoe er geproduceerd wordt, daar zitten heel veel overeenkomsten tussen. Bedrijven moeten bereid zijn om samen met gespecialiseerde partners de omslag te maken. De technieken zijn er inmiddels. Het is dus vooral een kwestie van de wil om die ook daadwerkelijk te gaan toepassen.’
Foto: Jorik Algra Fotografie
Kosten voorkomen
Innovaties op meetgebied maken het mogelijk om processen te versnellen, fouten te voorkomen en nauwkeuriger te produceren. ‘Werden vroeger steekproefsgewijs producten in geconditioneerde meetkamers geometrisch gecontroleerd, tegenwoordig kunnen we dat steeds meer al naast de productiemachine zelf doen’, stelt Jan Van Houwe, director sales bij de Japanse fabrikant Mitutoyo, al bijna een eeuw een bekende wereldspeler op de markt van meetgereedschappen en 3D-meetmachines. ‘Doordat je direct tussen de bewerkingsstappen in gaat meten – inline meten – worden de productieprocessen veel beter bewaakt en kun je heel snel bijsturen indien bepaalde meetwaarden buiten hun specs dreigen te geraken.’
In tegenstelling tot steekproefsgewijze en eindcontroles zijn hiermee dus in een vroeg stadium ingrijpen en afkeur te vermijden. ‘Vooral bij complexe producten, bijvoorbeeld voor de semiconindustrie, voorkomt dit een grote kostenpost en verlies van productietijd omdat het afgekeurde onderdeel anders opnieuw geproduceerd moet worden’, aldus Jan van Houwe. ‘Inline meten draagt dus niet alleen bij aan minder afkeur en lagere kosten, maar ook aan optimalisatie van de nauwkeurigheid en betrouwbaarheid van het verspaningsproces.’
Totale integratie
Ook op het gebied van vloeistofbeheer is sprake van een evolutie, volgens Rein Vrij, accountmanager bij Fuchs. Dit Duitse familiebedrijf is de grootste onafhankelijke producent van industriële smeermiddelen en metaalbewerkingsvloeistoffen ter wereld. En daarbuiten, want de smeermiddelen zitten ook in het ISS-ruimtestation.
Het imago van metaalbewerkingsvloeistoffen is de laatste jaren fors aan het veranderen. ‘Vroeger werden die vooral gezien als noodzakelijk kwaad en een kostenpost’, aldus Vrij. ‘De laatste jaren beginnen bedrijven steeds meer in te zien dat juist gekozen en goed onderhouden vloeistoffen een cruciale invloed uitoefenen op de kwaliteit en efficiency van het verspaningsproces en de standtijd van de hierbij toegepaste gereedschappen.’
Parameters meten
Ook is er veel meer bekend over hoe je die vloeistoffen goed kunt onderhouden teneinde de standtijd te verlengen en te besparen op afvoerkosten. ‘Bovendien hebben we nu naast nieuwe vloeistofgeneraties met voor mens en milieu veel betere eigenschappen, ook geautomatiseerde meng- en analysesystemen. Daarmee worden op het juiste moment vloeistoffen in machinereservoirs bijgevuld met de juiste concentratie’, vertelt Vrij. ‘Door continu belangrijke parameters te meten, waaronder Brix-waarde en pH, en deze ook terug te koppelen naar de overall systeembewaking, houd je de kwaliteit goed in de gaten. Hierdoor kun je ook tijdig bijsturen, zodat de verspaningskwaliteit optimaal blijft, gereedschappen langer meegaan en je bespaart op vloeistofkosten.’
Zien is geloven
Dat de inmiddels 22 partners vooral beurzen en in-house events als de TechDemoweek kiezen om het concept van de Fabriek van de Toekomst te promoten, is volgens John Kooning, managing director bij DMG Mori in Veenendaal, geen toeval. Deze toonaangevende fabrikant van high-end bewerkingsmachines is tevens een van de initiators van de TechDemoweek. ‘De grote vraag is uiteraard hoe je verspanende bedrijven zover krijgt om het concept van de Fabriek van de Toekomst te omarmen’, zegt hij. ‘Daarom stonden we ook op de EMO, omdat deze internationale beurs dermate groot en compleet is dat ook het hogere kader uit zijn ivoren torentje kwam om daar een kijkje te nemen.’
Dat is volgens hem op de TechniShow minder het geval; daarnaast daalt ook het bezoekersaantal van technische beurzen in ons land gestaag. ‘Met het op beurzen presenteren van de Fabriek van de Toekomst brengen wij daar gezamenlijk verandering in, omdat we het concept werkend in de praktijk laten zien’, aldus Kooning. ‘Die live presentatie is essentieel, want mensen komen niet meer naar een beurs waar alleen losse machines staan. Die hebben ze allang op internet opgezocht en bekeken.’
Vraag naar totaaloplossingen
Bedrijven zijn nu vooral op zoek naar oplossingen. Naar systemen en methodes die zij 1:1 kunnen invoeren in hun bedrijf, waardoor ze sneller, beter en efficiënter kunnen produceren. Kooning: ‘Die totaaloplossingen laten wij met de Fabriek van de Toekomst zien. Met dit concept kun je bovendien ook doorgroeien naar een volledig digitaal geïntegreerd 24/7 bedrijf binnen de verspanende sector, iets wat binnen de plaatwerkwereld overigens al vele jaren een feit is.’
‘De Fabriek van de Toekomst laat zien hoe afzonderlijke productielocaties samen één geïntegreerde fabriek kunnen vormen.’
In zijn ogen moeten beurzen dan ook meer focussen op totaaloplossingen, wat zou kunnen betekenen dat technische beurzen kleiner en specialistischer worden. ‘Want beursbezoekers van nu zijn vooral op zoek naar kennis en ervaring en willen inspiratie opdoen over hoe de toekomst van hun productiebedrijf eruit zou kunnen zien’, stelt Kooning. ‘Vooral qua digitalisering vereist dat flinke stappen, waarvoor ze gebruik willen maken van de kennis en ervaring die aantoonbaar in de markt aanwezig is.’
Geen utopie meer
Met andere woorden: door concreet te maken dat iets werkt, ontstaat vertrouwen in het concept. Kooning: ‘Met de Fabriek van de Toekomst maken we duidelijk dat een geïntegreerde fabriek geen utopie meer is, maar keiharde realiteit. Door goed samen te werken, waar Nederlanders overigens erg goed in zijn, kunnen we geweldige dingen bereiken en op productievlak de internationale concurrentie de baas blijven. En dat is uiteraard goed voor BV Nederland.’
