De wereld is in de afgelopen vijf jaar snel onzekerder geworden. Voorlopig lijkt daar nog geen verandering in te komen. Voor maakbedrijven is het daarom belangrijker dan ooit om toekomstbestendig te worden en te blijven. Hoe doe je dat? ERP-systemen vormen een belangrijke basis. ‘ERP helpt je tijdig te signaleren en te acteren, zodat het productieproces niet stagneert.’
‘Probeer in kleine stapjes je proces te verbeteren, de goede kant op te bewegen en daar onderweg de vruchten van te plukken. Dan is en blijft jouw productiebedrijf toekomstbestendig’, adviseert Niels Analbers van Exact. Foto’s: Exact
- ‘Als je afhankelijk bent van het buitenland voor productie, word je enorm kwetsbaar.’
- Als werknemers geen gaten meer hoeven dichten, kunnen ze nadenken over een efficiënter pickproces.
- ‘In ieder bedrijf is ruimte voor verbetering.’
- ‘Als je voorraad niet klopt, dan is het rubbish in, rubbish out.’
ERP-systemen helpen maakbedrijven wendbaar te blijven in een veranderlijke markt
‘Wat er in de afgelopen vijf jaar is gebeurd, gebeurt normaal gesproken in een paar decennia’, vat Niels Analbers, product line director bij Exact, de situatie samen. Hij is al meer dan 22 jaar actief bij Exact en verantwoordelijk voor de ontwikkeling van ERP-software. Vanuit zijn rol ziet hij wat die razendsnelle veranderingen betekenen voor bedrijven. ‘Vijf jaar geleden hadden we corona, waardoor toeleveringsketens verstoord raakten. We hebben enorme inflatie gehad. Plus alles wat er verder in de wereld gebeurd is. Denk aan geopolitieke spanningen, die de wereld heel onzeker maken.’
Daar komen nog uitdagingen als personeelstekorten, grote concurrentie uit andere delen van de wereld en de invloed van AI bij. Daarnaast wordt duurzaamheid een steeds belangrijker onderwerp. ‘De consument verandert. De jonge generatie is zich hier veel bewuster van en kiest voor producten en bedrijven die daar ook gericht mee bezig zijn. Een ondernemer moet daar dus ook invulling aan geven en zorgen dat ze daar een verhaal bij hebben.’
‘We moeten cruciale productie hier houden’
De komende tijd wordt die onzekerheid niet minder, is zijn verwachting. ‘Ik denk dat het alleen maar dynamischer wordt en dat de inflatie niet snel terugzakt richting die 2 procent. AI gaat waarschijnlijk ook alleen maar versnellen. Op dat vlak verwacht ik zelfs dat er in 2026 minimaal twee keer zo veel gaat gebeuren als in het afgelopen jaar.’ Verder lijken de geopolitieke spanningen in Oost-Europa verder op te lopen. Al met al bestaat de kans dat ook 2026 een onzeker jaar gaat worden.
Productie onder druk
De huidige uitdagingen hebben flinke gevolgen voor maakbedrijven, ziet Analbers. ‘De productie in Europa staat onder druk. Heel veel bedrijven hebben het moeilijk. In Duitsland, dat van oudsher een productie-economie heeft, loopt de output van de productiesector al kwartalen achteruit.’ Europa is ondertussen wel wakker geschud, meent hij. ‘Je kunt wel een diensteneconomie hebben, maar als je niets meer zelf produceert en alleen maar afhankelijk bent van het buitenland voor productie, dan word je enorm kwetsbaar. Dat is de eyeopener van de afgelopen vijf jaar: we moeten cruciale productie hier houden. Dat kan in Europa alleen als we dat superefficiënt doen.’
Voor bedrijven betekent dit dat zij toekomstbestendig moeten worden of blijven. ‘De positieve kant van deze gigantische uitdagingen is dat als je goede keuzes maakt, je sterker uit de strijd kunt komen. Dan kun je grote stappen voorwaarts maken. Voor veel bedrijven is het dus cruciaal om snel te kunnen schakelen op gebieden waar dat nodig is.’
Klaar voor koerswijziging
Toekomstbestendig zijn in een onzekere markt, betekent dat je wendbaar moet zijn. Alleen op die manier kan tijdig ingespeeld worden op veranderingen. ‘Je bent wendbaar als je ruimte en middelen hebt om een koerswijziging te kunnen doorvoeren’, concludeert Analbers. Oftewel een gezonde cashflow en eventueel reservemiddelen. ‘Dat als je ergens in moet investeren, je die mogelijkheden hebt’, zegt de product line director. Het betekent ook efficiënt werken. ‘Hoe minder afhankelijk je bent van je personeel, hoe beter. Dan ben je wendbaarder om een andere koers in te slaan.’
‘Je hoeft niet in één keer van nul naar de ideale wereld’
Het huishoudboekje moet dus op orde zijn en processen moeten zo efficiënt mogelijk worden ingericht. ‘Ik vertel ondernemers altijd: loop eens met een productieorder mee. Kijk wat er gebeurt. Er komt een verkooporder binnen, je gaat iets produceren. Wat gebeurt er dan allemaal? Wie doet wat? Waarom blijft iets lang op een plek liggen?’ zegt Analbers, die stelt dat er in ieder bedrijf ruimte is voor verbetering. ‘Dat kan liggen aan hoe het werk georganiseerd is, hoe het magazijn is gebouwd, hoe bepaalde stellingen georganiseerd zijn. Maar het kan ook dichter bij de bedrijfsadministratie liggen. Ondernemers met oog voor de toekomst zijn constant bezig met processen automatiseren en verbeteren.’
Het belang van de keten
Zeker productieprocessen zijn enorm complex. ‘Je moet de juiste spullen op tijd in huis hebben, de juiste mensen op de juiste tijd op de productielocatie hebben staan. Productie kan nu eenmaal mislopen op het moment dat een bepaald tandwieltje ontbreekt. Daarom is er een nog extremere noodzaak om gefocust te zijn op het optimaliseren van het proces.’
Een goede samenwerking met ketenpartners is daarmee essentieel. ‘Daar ben je afhankelijk van. Als een van de ketenpartners niet levert op een voor jou cruciaal moment, omdat hij zijn huishoudboekje niet voor elkaar heeft of zijn processen niet optimaliseert, wordt dat opeens een bottleneck. Je complexe productieketen ligt dan stil.’
Meer vooruitkijken
Om als maakbedrijf wendbaar en efficiënt te blijven, is een sterk fundament onder de processen essentieel. Een ERP-systeem helpt ondernemers grip te krijgen op die processen en ondersteunt hen in het toekomstbestendig maken van hun organisatie. ‘Als je alles netjes in een ERP-systeem registreert en de werkelijkheid in het magazijn klopt met je administratieve werkelijkheid, komt zo’n ERP-systeem echt op kracht. Dan kan het je helpen door bijvoorbeeld te adviseren wanneer je een bepaald artikel moet gaan bestellen. De kans dat je dan te laat bestelt, een tandwieltje in je productieketen mist en een order mist, wordt gigantisch gereduceerd.’
Een goede administratie verkleint de kans op verstoringen dus enorm. Werknemers hoeven dan niet langer constant bezig te zijn met gaten dichten, klanten informeren of met noodplannen werken. ‘Zij kunnen nadenken over hoe dat pickproces efficiënter kan. Hoe je het magazijn handiger kunt indelen. Je kunt veel meer vooruitkijken, in plaats van dat je de hele dag problemen aan het oplossen bent.’
Kloppende werkelijkheid
De kers op de taart van ERP-systemen is de Material Requirement Planning (MRP). Dit systeem kan op basis van de huidige voorraad en de orders voorspellen wanneer bepaalde onderdelen besteld moeten worden. Op die manier heeft een bedrijf altijd de juiste spullen in huis en kan het productieproces soepel doorlopen. ‘Maar daarvoor moet je onderlaag wel heel goed zijn. Als je voorraad niet klopt, dan is het rubbish in, rubbish out. De administratieve werkelijkheid moet dus kloppen met de fysieke werkelijkheid.’
Ook kan een ERP-systeem helpen om tijdig te signaleren of er voldoende cashflow is. ‘Je kunt zien hoeveel orders eraan komen en of je veel onderdelen moet bestellen. Zijn dat er meer dan waar je nu cashflow voor hebt, dan kun je tijdig met de bank contact opnemen voor ondernemerskrediet. Met een goed orderboek kun je krediet krijgen om de periode door te komen. Het helpt je tijdig te signaleren en te acteren, zodat het productieproces niet stagneert.’
Link magazine november 2025. Thema: Leiderschap in onzekere tijden. Cover Richard van den Brink Global Factories. Lees het artikel digital of vraag exemplaar op bij mireille.vanginkel@linkmagazine.nl
Ideale plaatje
Uiteindelijk werkt bij voorkeur de gehele keten met een ERP-systeem. ‘Als ook daar de administratie goed voor elkaar is, kunnen zij tijdig leveren. Die kwaliteit en betrouwbaarheid dragen positief bij aan de samenwerking in de keten. Het ideale plaatje is dat iedereen logistiek alles perfect voor elkaar heeft en alles op tijd oppakt.’
Analbers ziet dat veel organisaties daar nog niet helemaal zijn. Op veel plekken wordt nog weinig geautomatiseerd. ‘Sommige bedrijven hebben zelfs geen voorraadsysteem, daar liggen bepaalde artikelen gewoon in een bakje. Soms wordt er wat besteld, soms wordt er wat vergeten. In dat laatste geval kan het gebeuren dat ze plotseling een cruciaal onderdeel niet meer hebben.’
Op die manier blijven bedrijven steken in het steeds moeten oplossen van problemen. Analbers: ‘Dan is er geen tijd om je te verdiepen in automatisering en daar flink in te investeren.’ Zijn advies: begin klein en ga niet in één keer helemaal over, want dat is een enorme klus, die vaak als onmogelijk aanvoelt. ‘Probeer je artikelbestanden te digitaliseren. Ga je bestellingen registreren, zorg dat je voorraad klopt. Dan kun je uiteindelijk wel naar een MRP-berekening toe of de vraagzijde gaan voorspellen.’
Toekomstbestendig in 2026
De wereld blijft nog wel even onzeker met alle ontwikkelingen in AI, personeelstekorten, inflatie, internationale concurrentie en geopolitieke spanningen en 2026 brengt daar waarschijnlijk geen verandering in. Maakbedrijven hebben daarom geen baat bij zo veel mogelijk produceren, maar eerder bij slim omspringen met hun processen en voorraad.
Door nu al te investeren in strategie en technologie, worden processen efficiënter en stagneert de productie niet meer. ‘Uiteindelijk helpt automatisering door middel van een ERP-systeem je om meer in controle te zijn en dingen tijdig te signaleren. Hoewel dat voor sommige productiebedrijven wellicht nog ver weg voelt, is het belangrijk om te onthouden dat je niet in één keer van nul naar de ideale wereld moet gaan’, aldus Analbers. ‘Probeer in kleine stapjes je proces te verbeteren, de goede kant op te bewegen en daar onderweg de vruchten van te plukken. Dan is en blijft jouw productiebedrijf toekomstbestendig.’
