De Nederlandse import van staalproducten die onder Europese beschermingsmaatregelen vallen, is sinds 2018 bijna gehalveerd. In 2025 werd 546 miljoen kilo van deze staalproducten van buiten de EU ingevoerd. Tegelijkertijd grijpt Brussel steeds vaker naar handelsmaatregelen om Europese producenten te beschermen tegen dumping en buitenlandse subsidies. Voor de Nederlandse maakindustrie verandert daarmee niet alleen de concurrentiepositie van Europese staalproducenten, maar ook de internationale sourcingmarkt.
In 2018 voerde de Europese Unie maatregelen in om de staalindustrie te beschermen tegen een sterke instroom van goedkoop staal uit landen buiten de EU. Sindsdien zijn de regels verschillende keren aangescherpt. Volgens nieuwe cijfers van het CBS bedroeg de Nederlandse invoer van de staalproducten die onder deze maatregelen vallen in 2025 545,9 miljoen kilo. Dat is nog 56 procent van het volume in 2018, toen bijna 1,08 miljard kilo werd ingevoerd.
De daling verliep niet geleidelijk. In 2021 bereikte de import juist een piek van ruim 1,2 miljard kilo, mede door het economische herstel na de coronacrisis. Daarna liep het volume sterk terug. Ook het wegvallen van Rusland en Belarus als belangrijke leveranciers na de sancties speelde daarbij een rol. Volgens het CBS blijft echter ook zonder deze landen over de periode 2018-2025 een daling zichtbaar.
Bescherming verder aangescherpt
Sinds juli 2026 valt 52 procent van alle typen staalproducten die vanuit landen buiten de EU worden ingevoerd onder de nieuwste Europese vrijwaringsmaatregelen. Voor Nederland vertegenwoordigen deze producten ongeveer 16 procent van de totale invoerwaarde en 29 procent van het ingevoerde staalvolume van buiten de EU.
Opvallend is dat de herkomst van het staal tegelijkertijd verschuift. Bijna driekwart van het Nederlandse importvolume waarop de maatregelen betrekking hebben, kwam in 2025 uit vijf landen: Japan, China, India, Zuid-Korea en Turkije. Samen leverden zij 402 miljoen kilo.
Vooral Japan valt op. De Nederlandse import uit dat land steeg van 6,2 miljoen kilo in 2018 naar 113,4 miljoen kilo in 2025. China was met 111 miljoen kilo vrijwel even groot. Japan en China waren samen goed voor ruim 41 procent van de betreffende Nederlandse staalimport.
EU grijpt vaker in op wereldmarkt
De ontwikkeling past in een bredere Europese beweging naar actievere bescherming van de eigen industrie. Naast vrijwaringsmaatregelen voor staal gebruikt de EU antidumping- en antisubsidiemaatregelen om Europese bedrijven te beschermen tegen producten die volgens de Europese regels tegen oneerlijke voorwaarden op de interne markt worden aangeboden.
Het aantal EU-verordeningen waarin dergelijke maatregelen zijn vastgelegd, is sterk gegroeid. In 1994 waren ongeveer 30 verordeningen van kracht; in 2025 waren dat er 158. Vooral vanaf 2025 is volgens het CBS sprake van een versnelling.
Voor Nederlandse industriële bedrijven die staal inkopen, maakt deze ontwikkeling internationale sourcing complexer. Niet alleen prijs en beschikbaarheid bepalen de keuze van een leverancier; ook quota, heffingen, oorsprong en Europese handelsregels spelen een steeds grotere rol. Tegelijkertijd kunnen de maatregelen de positie van staalproducenten binnen Europa versterken. Daarmee raakt het Europese handelsbeleid steeds directer aan de inrichting en weerbaarheid van industriële toeleverketens.
