De spanningen op de mondiale energiemarkt kunnen grote gevolgen hebben voor delen van de Nederlandse agrarische sector. Vooral visserij en glastuinbouw zijn kwetsbaar voor stijgende energieprijzen. Dat blijkt uit de nieuwe Stand van de Agrarische Sector van ABN AMRO.
Volgens de bank zijn de vooruitzichten voor de landbouw gemengd. Melkveehouders, varkenshouders en akkerbouwers kampen met lagere prijzen voor onder meer melk, varkensvlees, aardappelen en suikerbieten. Daardoor verwacht ABN AMRO dat de liquiditeitspositie van deze sectoren de komende zes maanden onder druk blijft staan.
Voor kalverhouders en pluimveehouders ziet het beeld er gunstiger uit. Beide sectoren profiteren van krapte op de markt en realiseerden in 2025 al hogere inkomsten dan het langjarig gemiddelde. De verwachting is dat dit nog enige tijd doorwerkt, al lijkt de prijs voor kalfsvlees inmiddels zijn piek te hebben bereikt.
Ook de glastuinbouw profiteert voorlopig van gunstige marktomstandigheden. Extreem weer in Zuid-Europa heeft geleid tot misoogsten, waardoor de prijzen voor groenten stijgen. Dat werkt in het voordeel van Nederlandse telers.
Energie opnieuw risicofactor
Tegelijkertijd kan een mogelijke energiecrisis de vooruitzichten snel veranderen. Door de oorlog in het Midden-Oosten zijn olie- en gasprijzen weer aan het stijgen. De Straat van Hormuz, waar ongeveer een kwart van de wereldwijde oliehandel over zee en een vijfde van de LNG-handel passeert, speelt daarin een cruciale rol.
Voor energie-intensieve sectoren kan dat snel gevolgen hebben. In de glastuinbouw vormen energiekosten gemiddeld 15 tot 25 procent van de totale kosten. Bovendien verbruikt de sector ongeveer 78 procent van alle energie in de Nederlandse land- en tuinbouw.
Veel bedrijven hebben echter geleerd van de energiecrisis van 2022. Ondernemers hebben hun energiegebruik sinds 2021 met ongeveer 20 procent verminderd door investeringen in energiebesparing en alternatieve energiebronnen.
Daarnaast is energiemanagement sterk geprofessionaliseerd. Veel bedrijven werken met een mix van langetermijncontracten voor gas en elektriciteit, waardoor prijsschommelingen minder direct doorwerken in de bedrijfsresultaten.
Glastuinbouw ook energieproducent
Voor een deel van de land- en tuinbouw kunnen hogere energieprijzen zelfs gunstig uitpakken. Ongeveer de helft van de glastuinbouwbedrijven produceert namelijk ook energie via warmtekrachtkoppeling (WKK). Daarbij wordt aardgas omgezet in elektriciteit, warmte en CO₂.
Met deze installaties levert de sector circa 12 procent van de Nederlandse elektriciteitsvraag en helpt zij bovendien schommelingen in het elektriciteitsnet op te vangen.
Voor de coronapandemie vormden energie-inkomsten gemiddeld 5 procent van het inkomen van glastuinbouwbedrijven. Tijdens de energiecrisis van 2022 liep dat op tot bijna 19 procent. In 2025 lag dit aandeel rond de 12 procent.
Visserij kwetsbaar
De visserijsector heeft minder mogelijkheden om zich tegen stijgende energieprijzen te beschermen. Brandstof vormt ongeveer 20 procent van de totale kosten en wordt meestal tegen dagprijzen ingekocht.
Vooral de boomkorvisserij is energie-intensief. Schepen in deze vloot kunnen tot 22.000 liter brandstof per week verbruiken. Ter vergelijking: twinrig-schepen gebruiken ongeveer 15.000 liter en garnalenschepen circa 3.000 liter.
De sector staat bovendien al onder druk door eerdere schokken, zoals Brexit, de coronapandemie en de energiecrisis van 2022. Daardoor zijn financiële buffers vaak beperkt.
Volgens ABN AMRO hebben agrarische bedrijven de afgelopen jaren wel stappen gezet in verduurzaming en energiebeheer. Dat kan de impact van een nieuwe energiecrisis enigszins dempen, al blijft veel afhankelijk van de verdere ontwikkelingen op de energiemarkt.
