Onkruid verwijderen tussen dicht zaaigoed is een lastig klusje, dat op dit moment nog veelal door mensen wordt uitgevoerd. Het Nederlandse Odd.Bot biedt met zijn mechanische wiedrobots een alternatief voor het handwerk. ‘Uiteindelijk willen we een duurzaam alternatief bieden voor de chemische bestrijding’, zegt ceo en oprichter Martijn Lukaart.
Sterk aanpasbare wiedrobot vervangt handwerk op akkers
Het verhaal van de zogenaamde Maverick-robot van Odd.Bot begint bij de TU Delft waar een minor robotica gegeven wordt. Vijf jaar geleden legde Lukaart studenten van deze minor een uitdaging voor. ‘Aan de ene kant ligt het gebruik van chemische middelen in de agrarische sector onder vuur. Bovendien worden daar grote machines bij gebruikt, die heel zwaar zijn. Daardoor wordt de toplaag van de bodem ingedrukt, wat de vruchtbaarheid van die bodem niet ten goede komt.’
‘Anderzijds is bioteelt ook niet echt duurzaam. Dan moet onkruid met de hand worden weggehaald, vaak door mensen die worden ingevlogen uit Polen, Roemenië of Bulgarije.’ Die mensen liggen in een rij naast elkaar op een weed bed – een soort grote plank – met het gezicht naar de grond toe. Een machine trekt hen langzaam over het veld heen, zodat ze kunnen zien waar onkruid zit en dat direct kunnen weghalen.
Een robot kan dat werk nu grotendeels overnemen. Daar lag dan ook in eerste instantie de uitdaging voor de studenten: konden zij iets bedenken wat het werk kan overnemen? ‘Dat leidde tot het initiële proof of principle, als eerste validatie van de oplossingsrichting: het idee om met een camera onkruid te detecteren, om er daarna met een robotarm gereedschap naartoe te bewegen.’
Autonome robot
Het studentenproject bezorgde Odd.Bot een vliegende start en een eerste proefmodel. Daarmee wist het Lelystadse bedrijf financiering op te halen bij een Proof of Concept Fonds van de provincie Flevoland, voor het bouwen van een proof of concept. ‘Vanaf daar zijn we verder gegaan met de steun van onder meer Wageningen Universiteit en diverse telers’, zegt Lukaart.
Inmiddels is de robot bekend als de Maverick, die volledig autonoom onkruid op een veld kan herkennen én verwijderen. ‘We kijken met camera’s naar het veld. Daarachter zit een detectiealgoritme, dat classificeert of iets onkruid is of gewas.’ Odd.Bot specialiseert zich specifiek in gewassen met een hoge dichtheid, die worden ingezaaid. Denk aan wortels, uien, witlof, rode biet en pastinaak. ‘Daar kun je met een schoffel dus niet doorheen, want dan beschadig je het gewas.’
Talloze voorbeelden
De Maverick is getraind op talloze voorbeelden. Op elke foto in die database is met labels aangegeven of het om onkruid of gewas gaat. ‘Op basis van die training kan hij met een waarschijnlijkheidsscore aangeven of iets onkruid is of een gewas. Het onkruid wordt daarna met wortel en al verwijderd’, legt Lukaart uit.
‘Een detectiealgoritme classificeert of iets onkruid is of gewas’
De grote uitdaging hierbij is dat de robot volledig zelfstandig op een open veld werkt. ‘Dat is heel anders dan een inpakrobot aan een lopende band. Die heeft altijd dezelfde snelheid en werkt in hetzelfde licht aan telkens hetzelfde product. Maar gewassen groeien constant door, de bodemomstandigheden lopen uiteen, er zijn verschillen in zaaimethoden en het licht verandert gedurende de dag. Het moet dus heel robuust werken.’
Voorlopersprogramma
Voor de verdere ontwikkeling van de Maverick wordt dan ook nauw samengewerkt met verschillende partijen. Bijvoorbeeld met de telers voor wie de robot uiteindelijk bedoeld is. ‘Dan gaat het met name om feedback op hoe de robot werkt, wat die mag kosten en welke capaciteiten hij moet leveren. Dat hebben we gedaan via een voorlopersprogramma met een handjevol telers als focusgroep’, aldus Lukaart.
Resultaat daarvan is onder meer dat de robot in grote mate aan te passen is door de gebruiker zelf. ‘We hebben modules waarmee je de wielen kunt uittrekken, zodat hij ook andere spoorbreedten aankan.’ Een rijspoor kan variëren omdat er grote verschillen zitten in zaaimachines en teeltmethodes, waardoor de ruimte tussen gezaaide planten waar de robot veilig overheen kan rijden ook kan wisselen. ‘Telers kunnen eveneens de hoogte instellen van de Odd.Bot Weaders®: de losse wiedmodules die in het voertuig hangen en de kern van het systeem vormen oftewel de module die het onkruid detecteert én verwijdert.’
Diverse instelopties
Via een mobiele app kan de teler het detectiealgoritme beïnvloeden. ‘Je kunt hem heel agressief zetten, waarbij de robot ook onkruid verwijdert als hij niet 100% zeker weet dat het echt om onkruid gaat. Of hem juist heel conservatief instellen, waarbij hij dat echt 100% zeker moet weten.’ Verder is het mogelijk om aan te passen hoe ver de grijper open moet en hoe diep die de grond in moet gaan.
De robot kan bovendien dag en nacht doorwerken, dankzij kappen om de camera’s en kunstlicht voor en achter de camera. Op die manier blijven de lichtomstandigheden zo veel mogelijk hetzelfde. De robot zelf werkt op accu’s, die acht uur meegaan op een volle lading. In de robot passen tot wel drie accu’s, zodat het apparaat 24 uur lang door kan blijven werken. Eens per dag kunnen ze dan uitgewisseld worden voor een opgeladen set, terwijl de lege accu’s via de gewone netspanning weer opgeladen worden.
Vijftig partners
De Maverick is gemaakt in samenwerking met zo’n vijftig partners, die allerlei verschillende onderdelen leveren voor de robot. Eén daarvan is Apex Dynamics in Helmond, waar salesmanager Eric Megens nauw bij het project betrokken was. Dit bedrijf levert de tandwielkasten voor de armen van de robot. ‘We kregen een belletje van Odd.Bot, dat ze bezig waren met het bouwen van een delta-robot. Daar hebben wij hele mooie producten voor’, zegt Megens. ‘Ik ben bij ze langs geweest en heb met de engineers gesproken. We zijn toen tot een oplossing gekomen waarbij zij voor een economy-uitvoering kozen, die blijkt te voldoen aan hun eisen.’
Link magazine juli/augustus 2025. Thema: Investment, private equity en overnames. Cover Robin Knoops oprichter Inreda Diabetic. Lees het artikel digital of vraag exemplaar op bij mireille.vanginkel@linkmagazine.nl
Wel gaf Megens het advies om de robot eerst enige tijd te testen. Het type tandwielkast waar Odd.Bot voor koos, is namelijk niet geschikt om op hoge snelheid te werken. ‘Ik wist niet hoe snel die robot moet gaan. Dus dan moet je wel eerst een testfase doorlopen. Dat is ook gebeurd.’ Bij Odd.Bot staat inmiddels de volgende serie op de planning. Lukaart: ‘Voor dit seizoen zijn we volledig uitverkocht en voor het volgende seizoen hebben we de eerste vijf robots alweer verkocht.’
Meer slimmigheden
Voor de volgende reeks wordt wel aan wat aanpassingen gewerkt. Zo hoopt Lukaart meer gebruik te kunnen maken van predictive maintenance. Onderhoud van de robots verloopt nu veelal via lokale distributeurs, al kan Odd.Bot ook op afstand het apparaat monitoren. ‘Er zitten nu al veel sensoren in, die bijvoorbeeld melden hoeveel stroom welke motor op welk moment trekt. Als er opeens onverwachte pieken in stroomverbruik komen, is dat een indicatie dat bijvoorbeeld de motor schoongemaakt of opnieuw afgesteld moet worden. Dat soort dingen voorspellen, daar willen we verder mee aan de slag.’
Daarnaast werkt Odd.Bot aan meer slimmigheden voor de robot. ‘We willen meer gaan zeggen over de bodemgesteldheid, voorspellingen doen over de opkomst van gewassen en zo de oogst voorspellen en ziekten, plagen en schimmels al in een vroeg stadium signaleren. Dus we bewegen met Odd.Bot al veel meer richting autonomous cropcare en decision-support systemen met teeladvies voor de boer en waardevolle data voor de keten.’
