Ondanks ambitieuze duurzaamheidsdoelen blijken veel bedrijven moeite te hebben om circulariteit daadwerkelijk in hun organisatie te verankeren. Dat blijkt uit promotieonderzoek van Arjen Wierikx aan de Technische Universiteit Eindhoven. Om organisaties daarbij te ondersteunen ontwikkelde hij een praktisch meetinstrument voor zelfdiagnose: de Circular Maturity Tool (CMT), oftewel Circulaire Volwassenheidsmeting.
Het onderzoek, uitgevoerd binnen de faculteit Industrial Engineering & Innovation Sciences, is gebaseerd op meer dan 3.000 organisatorische assessments. De conclusie: circulariteit staat steeds vaker op de strategische agenda, maar de vertaalslag naar de dagelijkse praktijk blijkt lastig.
“Veel bedrijven hebben circulair denken strategisch omarmd, maar krijgen het nog niet goed vertaald naar de praktijk”, zegt Wierikx. “De transitie vraagt om nieuwe capaciteiten, andere vormen van samenwerking en continu leren als organisatie.”
Circulaire volwassenheid meten
De door Wierikx ontwikkelde Circular Maturity Tool helpt organisaties inzicht te krijgen in hun circulaire volwassenheid én laat zien waar verbeteringen mogelijk zijn. De tool beoordeelt bedrijven op thema’s als strategie, innovatie, operationele processen, samenwerking en organisatiecultuur.
Daarmee kijkt het instrument nadrukkelijk verder dan alleen milieuprestaties. De focus ligt juist op de vraag hoe organisaties zichzelf moeten inrichten om circulariteit praktisch uitvoerbaar te maken.
De Circulaire Volwassenheidsmeting analyseert tien organisatiedimensies binnen vier domeinen:
- People & Culture
- Operations
- Strategy & Approach
- Value Chain Collaboration
Per onderdeel ontvangt een organisatie een score van 0 (‘none’) tot 5 (‘regenerative’). Deze scores worden gekoppeld aan de zogenoemde R-ladder, een bekend model binnen de circulaire economie dat strategieën rangschikt van afvalpreventie en hergebruik tot recycling en materiaalterugwinning.
Circulariteit wordt strategisch vraagstuk
Volgens het onderzoek verschuift circulariteit steeds meer van een puur milieuthema naar een strategisch en economisch vraagstuk. Organisaties die onvoldoende circulaire capaciteiten ontwikkelen, lopen een groter risico op problemen door grondstoffenschaarste, verstoringen in supply chains en veranderende marktomstandigheden.
De tool werd ontwikkeld in samenwerking met Route Circulair en diverse praktijkpartners. Het doel is om bedrijven concreet te ondersteunen bij hun circulaire transitie.
Praktische toepassing groeit
De inzichten uit het onderzoek worden inmiddels breder toegepast. Zo vormde het werk mede de basis voor het jaarlijkse impactrapport De Staat van Circulair Ondernemen, dat inzicht geeft in de voortgang van circulair ondernemen in Nederland. De editie van 2026 werd in maart gepresenteerd tijdens het Congres Circulair Ondernemen 2026 en aangeboden aan Koningin Máxima.
Het proefschrift van Wierikx draagt de titel The Circular Shift: A Design Science Approach to Developing a Circular Capability Maturity Tool for Firms. De verdediging vindt plaats op 26 mei aan de TU/e.
Naast zijn promotieonderzoek is Wierikx actief als docent, trainer en coach op het gebied van logistiek, ICT en verandermanagement aan de Hogeschool Utrecht.
