Op zee moet het werken. Onder alle omstandigheden, met mensen die erop vertrouwen dat ze veilig weer terugkomen. Ampelmann bouwde daarop zijn reputatie met gangways, en gebruikt die ervaring nu om nieuwe technologieën naar de markt te brengen. Misschien wat minder zichtbaar, maar groeidiamant Ampelmann timmert stevig aan de weg; als nummer 19 was het de hoogste nieuwkomer in de Makers Top 100 van 2026.
Ampelmann groeit met oplossingen voor onderhoud en bouw op zee
Op een kalme zee is het eenvoudig: een schip legt aan naast een windturbine en een onderhoudsmonteur of engineer stapt via een loopbrug over. In de praktijk beweegt alles. Soms licht, soms heftig. ‘Ampelmann maakt offshore access as easy as crossing the street’, zegt Jan van der Tempel, oprichter en ceo van het Delftse bedrijf. Het idee daarvoor ontstond toen hij nog studeerde. ‘Bij een biertje in Berlijn.’ De naam van het bedrijf is nog altijd een knipoog naar de stoplichtmannetjes in die stad.
Van der Tempel promoveerde begin deze eeuw aan de TU Delft op fundaties voor windmolens op zee. Met een groep studenten ontwikkelde en testte hij de technologie, wat in 2007 uitmondde in een prototype en een jaar later in het bedrijf. ‘We groeiden die eerste jaren ontzettend snel. Tot wel 350 procent per jaar. Elke zes maanden zaten we in een andere dynamiek.’ Inmiddels werken er wereldwijd zo’n 450 mensen met of voor Ampelmann en varen er 80 gangways rond, die dagelijks worden ingezet op zee.
Werken zonder wachten
Van der Tempel: ‘Met een helikopter kun je offshore ook mensen afzetten, maar hooguit een paar. En je kunt dan maar weinig spullen meenemen. En bij schepen zonder onze systemen is het oversteken op hoop van zegen. Wij hebben een nieuwe categorie aangeboord waarbij je vrijwel onafhankelijk van de golven het hele jaar door in operatie kunt blijven.’
Ampelmann verandert daarmee de manier waarop onderhoud en constructie op zee worden georganiseerd, maar heeft zichzelf ook moeten aanpassen. ‘In ons eerste businessplan stond dat we die systemen zouden gaan verkopen. Maar in de offshore gaat het vaker om een groot aantal complexe technologieën. Zeker voor kortstondige installatieprojecten willen klanten dat soort systemen niet kopen, maar huren’, aldus Van der Tempel. ‘Klanten zeggen ook: “Ik wil dat jullie erbij zijn als er iets stukgaat.”’ Ampelmann verhuurt daarom nu de technologie, en levert ook de mensen en de operatie eromheen. ‘We proberen de klus altijd korter te maken dan gepland. Dan bellen ze ons de volgende keer weer.’
‘Je kunt nog zo’n mooie technologie hebben, maar als de markt er niet klaar voor is, gebeurt er niets’
Dat kan omdat de Delftse loopbruggen zich ten opzichte van concurrerende systemen onderscheiden in het feit dat Ampelmann alle zes vrijheidsgraden van het schip compenseert. ‘Als een schip op de golven dobbert, beweegt en draait het in zes richtingen. Met onze gangways nemen we al die bewegingen weg. Waardoor je ook echt stilstaat. Dat maakt dat ze langer en vaker kunnen doorwerken dan die van concurrenten. En als zelfs onze grootste machine het niet meer redt, dan wil je ook niet meer op zee zijn.’
Overal tegelijk
Ampelmann heeft kantoren in elf landen en werkt tegelijk aan projecten in uiteenlopende omstandigheden. In de Verenigde Staten bijvoorbeeld, waar politieke onzekerheid rond offshore wind voortdurend voor vertraging zorgt. ‘Soms worden projecten stilgelegd, maar onze klanten zeggen: “Blijf aan boord, want zodra we door mogen, gaan we verder”’, vertelt Van der Tempel. ‘De enige manier waarop ze hun investering kunnen terugverdienen, is door die windmolen te laten draaien. We blijven daarom gewoon doorgaan. De vraag om stroom, onder meer door de opkomst van AI, groeit ook zo hard dat ze helemaal niet de luxe hebben om de bouw van windparken te stoppen.’
Aan de andere kant van de wereld spelen andere krachten. ‘In het Midden-Oosten vallen de bommen naar beneden. En toch werken daar nog steeds schepen van ons’, zegt Van der Tempel. ‘De veiligheid van mensen is altijd cruciaal, maar daar is het helemaal top of mind. We zijn continu de afweging aan het maken: je hebt een business te runnen en je wilt je mensen veilig houden.’ Hij benadrukt dat informatie over de veiligheid vooral komt van mensen ter plaatse. ‘Zij zien wat er lokaal gebeurt.’
Soms blijkt een situatie anders dan gedacht. Half maart werd een aanval uitgevoerd op Ras Laffan, een belangrijke LNG-exportlocatie in Qatar. ‘Daar zaten ook mensen van ons. Op basis van alles wat wij wisten, hadden we bepaald dat het een veilige omgeving was. Maar dat bleek dus niet zo.’ De mensen werden snel in veiligheid gebracht. Daarna volgde de evaluatie. ‘Hebben we de situatie goed ingeschat? Waren we in staat om snel te handelen?’ Het zijn voor Van der Tempel de momenten waarop het leiderschap het meest van hem vraagt.
Energie drijft
Dat alles speelt zich af tegen de achtergrond van een energiesysteem dat onder druk staat. ‘Energie is nog nooit zo belangrijk geweest’, stelt Van der Tempel. De overgang naar duurzamere bronnen is zichtbaar, maar bestaande systemen blijven tegelijkertijd draaien. ‘We werken nog steeds in olie en gas. Dat is waar de wereldeconomie op draait. Tegelijk groeit offshore wind en kijken we naar nieuwe markten, zoals waterstof.’
Binnen die bestaande activiteiten verschuift de technologie zelf ook. De gangways zijn de afgelopen jaren geëlektrificeerd. ‘In plaats van dieselmotoren gebruiken we nu elektrische systemen en winnen we energie terug. Daardoor zitten we op 80 tot 90 procent lager energieverbruik. Zo’n schip heeft daardoor ook een stuk minder generatoren nodig om zijn primaire functies te voeden.’
Nieuwe richtingen
Naast die doorontwikkeling bouwt Ampelmann aan nieuwe richtingen. ‘We hebben een groot droneteam opgetuigd, dat bezig is met de vraag hoe je onderdelen naar windturbines en platformen kunt vliegen. Er zit heel veel regelgeving aan, maar dat zijn we bij onze gangways wel gewend’, aldus Van der Tempel. ‘We zijn inmiddels in staat om spullen netjes neer te zetten en weer op te pakken, zonder dat er iemand op de turbine aanwezig hoeft te zijn.’
Daarnaast werkt Ampelmann aan nieuwe technieken voor het installeren van windmolenfundaties op de zeebodem. ‘Nu slaan ze die palen met een grote hamer de grond in. Dat geeft veel geluid en bij wet moeten er daarom allerlei maatregelen worden genomen. Wij werken aan een alternatief dat minder duur is’, zegt Van der Tempel. Het idee, bedacht op de TU Delft, is om de palen door trillingen in de bodem te laten zakken. ‘Er zitten veel elementen in het systeem die we met onze gangways al doen.’
Een derde lijn is gebaseerd op een oude boortechniek van Shell. ‘We hebben die uit de prullenbak gehaald en gebruiken hem nu horizontaal. Achter de boorkop rolt een stalen buis uit, zodat je direct een tunnel hebt’, legt Van der Tempel uit. Daarmee kunnen over lange afstanden verbindingen worden aangelegd voor kabels of waterstof. ‘TenneT en Gasunie zijn partners in dat traject.’
Ervaring telt
Het zijn ontwikkelingen die zich in dezelfde offshorewereld afspelen, maar technologisch beperkt overlappen met de gangways waarmee Ampelmann groot is geworden. Toch vindt Van der Tempel het logische vervolgstappen. ‘We hebben eerder bewezen dat we moeilijke dingen in een lastige omgeving kunnen introduceren en veilig kunnen laten opereren’, zegt hij. ‘Voor een start-up is het lastig om zich de energiewereld in te vechten. Het moet allemaal meteen aan alle eisen voldoen.’
Volgens Van der Tempel ligt daar de rol voor Ampelmann. ‘Je kunt nog zo’n mooie technologie hebben, maar als de markt er niet klaar voor is, gebeurt er niets. Vroeger zei ik altijd dat ervaring niet zo belangrijk was, maar inmiddels ben ik de 50 gepasseerd en weet ik dat het best handig is dat we dingen al een keer hebben meegemaakt. We weten dus hoe je van een concept naar een product komt waarvoor de eindklant wil betalen.’ Die ervaring geeft het bedrijf krediet in de markt. ‘Klanten kennen ons, weten wat we doen. Dan geven ze je het vertrouwen om verder te ontwikkelen. En is het aan ons om te laten zien dat het ook werkt in de uitdagende omstandigheden waarin zij opereren.’
