De Nederlandse economie staat wereldwijd bekend als productief, maar de groei van die productiviteit stagneert. Waar de jaarlijkse toename vroeger rond de 1,5 procent lag, blijft dit de afgelopen tien jaar steken op gemiddeld 0,4 procent. Volgens het kabinet kost die vertraging Nederland zo’n 100 miljard euro aan gemiste welvaart.
Minister Vincent Karremans van Economische Zaken.
Minister Vincent Karremans van Economische Zaken heeft vandaag bij Metaalunielid Vernooy Vacuum Engineering in Nieuwegein de langverwachte Arbeidsproductiviteitsagenda gepresenteerd. Met deze agenda wil het kabinet de productiviteitsgroei versnellen en daarmee de internationale concurrentiepositie van Nederland veiligstellen.
Vijf pijlers
De agenda bevat maatregelen op vijf terreinen:
- Digitalisering en innovatie – steun aan mkb voor digitalisering, bouw van een Nederlandse AI-fabriek.
- Concurrentie en regelgeving – minder administratieve lasten door eenvoudiger, geharmoniseerde regels.
- Financiering – betere toegang tot krediet en medewerkersparticipatie om innovatie en ondernemerschap te versnellen.
- Onderwijs en leven lang ontwikkelen – persoonlijke leer- en ontwikkelbudgetten en sterkere basisvaardigheden.
- Arbeidsmarkt – minder risico’s voor werkgevers rond loondoorbetaling bij ziekte.
De Koninklijke Metaalunie reageert positief. Voorzitter Mark Helder: “Metaalunie steekt al decennia haar nek uit om dit thema te agenderen. Het is goed om nu vanuit de regering die steun in de rug te krijgen. De urgentie om onze concurrentiepositie en verdienkracht te behouden, wordt eindelijk erkend.”
Metaalunie benadrukt dat een integrale aanpak nodig is: technologie, vaardigheden, leven lang ontwikkelen, financiering én sterke ecosystemen. Ook de rol van bedrijfsvakscholen moet worden versterkt om innovaties daadwerkelijk door te vertalen naar de werkvloer.
Met de nieuwe agenda en een op te richten Productiviteitsraad is er nu een nationaal kader, maar de uitdaging ligt in de concrete uitvoering samen met het bedrijfsleven.
Productiviteitsraad
De Productiviteitraad krijgt de wettelijke taak om het kabinet tenminste jaarlijks te informeren over de ontwikkeling van de productiviteit in Nederland in samenspraak met het CPB en CBS en om concrete beleidsaanbevelingen te doen om de productiviteitsgroei te bevorderen in zowel publieke en private sectoren. De Productiviteitsraad wordt gevraagd om in haar aanbevelingen ook de impact van het bestaande instrumentarium op de productiviteit mee te nemen. De aanbevelingen van de raad zullen als basis dienen voor de jaarlijks terugkerende Productiviteitsagenda van het kabinet. Daarmee wordt het onderwerp structureel verankerd in de beleidscyclus.
Link magazine juli/augustus 2025. Thema: Investment, private equity en overnames. Cover Robin Knoops oprichter Inreda Diabetic. Lees het artikel digital of vraag exemplaar op bij mireille.vanginkel@linkmagazine.nl
Op verzoek van het ministerie van Economische Zaken heeft PwC op basis van internationale vergelijkingen onderzocht welke opties er zijn voor een versterking van de NPB. Dit betreft onder andere de organisatorische structuur, institutionele verankering, bestuurs- en commissiesamenstelling, en kostenefficiëntie.
De Productiviteitsraad zal bestaan uit een kleine Raad van gezaghebbende leden die een achtergrond hebben op het gebied van wetenschap, bedrijfsleven en beleid. De Productiviteitsraad wordt ondersteund door een compact secretariaat.
Relevantie voor de industrie
Voor bedrijven in de maakindustrie sluit de agenda aan bij bestaande uitdagingen: slimmer organiseren, digitalisering versnellen en ketens productiever maken. Ook de link met arbeidstekorten is duidelijk: extra werkuren zijn nauwelijks beschikbaar, dus alleen meer waarde creëren per werknemer houdt de internationale concurrentiekracht overeind.
De Raad krijgt daarnaast middelen om (deel)onderzoeken uit te zetten. Ook wordt de onderzoekscapaciteit binnen het NPB verder versterkt. Daarmee vervult de Raad een regierol: ze zorgt voor een samenhangende interpretatie van bestaand onderzoek, formuleert relevante onderzoeksvragen, deelt kennis en geeft richting aan het productiviteitsonderzoek in Nederland. Zo draagt hij bij aan het vergroten én de
vertaling van kennis naar concreet beleidsadvies. De Productiviteitsraad zal naar verwachting in 2026 in werking treden.
