De Nederlandse industrie beleefde in mei haar sterkste maand in bijna vier jaar tijd. Volgens de nieuwste Nevi Inkoopmanagersindex (PMI) steeg de bedrijvigheid fors door een sterke toename van nieuwe orders, hogere productievolumes en groeiende inkoopactiviteiten. Achter die opleving schuilt echter een opvallende oorzaak: bedrijven leggen massaal buffervoorraden aan uit angst voor verdere verstoringen in de internationale toeleveringsketens.
De PMI-index steeg van 54,4 in april naar 55,9 in mei, het hoogste niveau sinds de zomer van 2022. Daarmee groeit de Nederlandse productiesector aanzienlijk sneller dan veel andere Europese industrieën.
Voorraadopbouw drijft vraag
Volgens de onderzoekers wordt de groei vooral veroorzaakt door klanten die hun bestellingen naar voren halen. Door de aanhoudende oorlog in het Midden-Oosten en de verstoringen rond de Straat van Hormuz vrezen veel bedrijven voor tekorten en verdere prijsstijgingen van grondstoffen en halffabricaten.
Daardoor nam het aantal nieuwe orders toe in het hoogste tempo in ruim vier jaar. Ook de productie groeide sterk, terwijl fabrikanten hun inkoopactiviteiten fors opvoerden om extra voorraden aan te leggen.
De gevolgen zijn zichtbaar in de hele keten. Levertijden lopen opnieuw op, de hoeveelheid onderhanden werk stijgt voor het eerst sinds begin 2023 en bedrijven nemen weer personeel aan om de hogere vraag te kunnen verwerken.
Grootste bullwhip-effect in jaren
Volgens sectoreconoom Albert Jan Swart van ABN AMRO vertoont de markt duidelijke kenmerken van het zogenoemde bullwhip- of zweepslageffect. Daarbij leidt een relatief kleine verandering in de eindvraag tot grote schommelingen in bestellingen, voorraden en productievolumes verderop in de keten.
“Het hamstergedrag is niet onlogisch gezien de ontregeling van internationale handelsstromen”, aldus Swart. “Maar bedrijven moeten zich realiseren dat zij later mogelijk met overtollige voorraden kunnen blijven zitten wanneer de vraag afzwakt.”
Vooral chemische producten, kunststoffen, metalen en brandstoffen zijn de afgelopen maanden fors duurder geworden. Sommige kunststoffen zijn sinds het uitbreken van het conflict in het Midden-Oosten zelfs tientallen procenten in prijs gestegen.
Ook structurele groeifactoren
Toch verklaren de geopolitieke spanningen niet alles. Volgens ABN AMRO profiteert Nederland ook van een structurele groeitrend: de wereldwijde investeringen in kunstmatige intelligentie en datacenters.
De groeiende vraag naar chips en halfgeleiderapparatuur werkt door in de Nederlandse hightechsector. Bedrijven als ASML investeren volop om aan de wereldwijde vraag te voldoen, wat ook honderden Nederlandse toeleveranciers ten goede komt.
Dat verklaart mede waarom de Nederlandse industrie momenteel beter presteert dan veel andere Europese landen. Terwijl de voorlopige inkoopmanagersindices in Duitsland en de eurozone juist een afkoeling laten zien, blijft de vraag naar Nederlandse hightechproducten relatief sterk.
Inflatie en onzekerheid blijven risico
Tegelijkertijd nemen de risico’s toe. De inkoopprijsinflatie bereikte in mei het hoogste niveau in meer dan vier jaar. Bedrijven konden die hogere kosten slechts gedeeltelijk doorberekenen aan klanten, waardoor de marges onder druk blijven staan.
Ondanks deze uitdagingen zijn industriële ondernemers opvallend positief over de komende twaalf maanden. Bijna de helft van de ondervraagde bedrijven verwacht verdere groei, tegenover slechts negen procent die rekening houdt met een verslechtering.
De vraag is echter hoe duurzaam de huidige groeispurt is. Zodra de voorraadopbouw afneemt, zal moeten blijken of de onderliggende vraag sterk genoeg is om het huidige productietempo vast te houden. Zeker nu de oplopende inflatie elders in Europa steeds meer druk zet op economische groei en investeringen.
