Innovatie en geopolitiek domineren momenteel de boardrooms van industriële bedrijven. Internationale spanningen, verstoorde handelsrelaties en afhankelijkheden in kritieke ketens zorgen voor toenemende onzekerheid en nieuwe vormen van economische blokvorming. Toch blijft de Nederlandse industrie opvallend optimistisch over de toekomst.
Dat blijkt uit het Berenschot Strategie Trendsonderzoek 2026 voor de sector Industrie. Van de ondervraagde bedrijven verwacht circa 95 procent groei, terwijl 61 procent zelfs rekent op een groei van meer dan vijf procent. Die groei moet deels komen uit bestaande markten, maar ook uit nieuwe marktsegmenten.
Industrie valt uiteen in twee groepen
Volgens Klaasjan Doeswijk, delivery lead industry bij Berenschot, ontstaat wel een duidelijke tweedeling binnen de industrie.
“Een deel van de bedrijven heeft het redelijk tot goed voor elkaar en kijkt positief vooruit. Daar tegenover staat een groep die het ondernemen momenteel zwaar valt”, aldus Doeswijk.
Naast geopolitieke spanningen kampen bedrijven volgens hem tegelijkertijd met hoge energiekosten, grondstoffenschaarste, decarbonisatie, vergrijzing en structurele personeelstekorten.
“Willen we de concurrentiepositie van deze cruciale sector behouden, dan moeten we sneller keuzes maken én uitvoeren.”
Oproep voor moderne industriepolitiek
Berenschot waarschuwt dat het verlies van industriële capaciteit grote gevolgen zou hebben voor Nederland. Niet alleen banen verdwijnen dan, maar ook kennis, innovatiekracht, strategische autonomie en complete ketens.
Volgens Doeswijk is daarom een moderne industriepolitiek noodzakelijk. Daarbij moet Den Haag de juiste randvoorwaarden creëren binnen Europees verband, terwijl uitvoering vooral regionaal en lokaal moet plaatsvinden.
Ook robotisering en automatisering worden gezien als essentieel om het toekomstige verdienvermogen van de industrie veilig te stellen.
Adaptieve strategie wordt standaard
Het onderzoek laat daarnaast zien dat adaptiviteit steeds meer de norm wordt binnen industriële strategieën. Ongeveer 80 procent van de bedrijven werkt inmiddels vanuit het principe: de stip op de horizon staat vast, maar de route ernaartoe blijft flexibel.
Strategie verandert daarmee van een statisch plan naar een continu bijgestuurd systeem dat reageert op data, marktdynamiek en geopolitieke ontwikkelingen.
Tegelijkertijd blijkt dat 22 procent van de bedrijven helemaal geen duidelijke stip op de horizon heeft en vooral werkt vanuit een algemene richting. Volgens Berenschot kan onzekerheid daardoor omslaan in strategische vaagheid in plaats van wendbaarheid.
Toenemende interesse in defensiemarkt
De geopolitieke ontwikkelingen leiden ook tot een groeiende interesse in de defensiesector. Circa één op de drie industriële bedrijven overweegt toe te treden tot deze markt, mede door de sterk oplopende Europese defensie-uitgaven en de wens naar meer strategische autonomie.
Berenschot benadrukt echter dat de defensiemarkt complex is. Bedrijven moeten beschikken over een lange adem, specifieke certificeringen en een andere manier van werken dan in civiele markten.
Daarnaast spelen nationale industriebelangen een belangrijke rol bij aanbestedingen, waardoor niet altijd uitsluitend prijs of technologie doorslaggevend zijn.
Innovatie meest impactvolle trend
Een opvallende conclusie uit het onderzoek is dat innovatie door de industrie als de meest impactvolle trend wordt gezien — zelfs belangrijker dan geopolitiek.
Tegelijkertijd constateert Berenschot een paradox: de investeringen in R&D zijn juist afgenomen. Organisaties die wel blijven investeren in innovatie rapporteren volgens het onderzoek aanzienlijk hogere groeiverwachtingen.
Daarom groeit volgens Berenschot het belang van innovatieclusters waarin industrie, universiteiten en technologieontwikkelaars samenwerken aan concrete oplossingen.
Van functies naar skills
Ook op arbeidsmarktgebied ziet Berenschot een duidelijke verschuiving. Organisaties moeten minder denken in vaste functies en meer in benodigde vaardigheden en competenties.
In een krappe arbeidsmarkt wordt het volgens het onderzoek cruciaal om skill gaps tijdig inzichtelijk te maken en gericht te investeren in ontwikkeling, werving en omscholing.
Alleen door strategie expliciet te koppelen aan beschikbare skills kunnen bedrijven hun ambities daadwerkelijk realiseren.
Onderzoek onder 608 organisaties
Voor het Strategie Trendsonderzoek 2026 voerde Berenschot een online enquête uit onder 608 organisaties in Nederland. Daarvan waren 151 respondenten afkomstig uit de Nederlandse industrie. Vraag het Strategie Trendsonderzoek 2026 op.
