Op Business Park Aviolanda (BPA) en de aangrenzende militaire vliegbasis in het West-Brabantse Woensdrecht werken onderwijs, bedrijfsleven, overheid en de Koninklijke Luchtmacht intensief samen in het Hive Aerospace Collective. Het doel van deze samenwerking is om civiele en militaire vliegtuigen en helikopters zo lang mogelijk in de lucht te houden.
Sander van Nieuwenhuijzen: ‘Er worden hier letterlijk verbindingen gelegd tussen commerciële bedrijven en de Koninklijke Luchtmacht.’ Foto’s: HIVE
Samen werken aan de luchtvaart van morgen
‘De luchtvaart is een belangrijk onderdeel van de Nederlandse industrie’, zegt Sander van Nieuwenhuijzen, business development manager bij Hive Aerospace Collective. De bedrijven die hier zijn gevestigd, richten zich vooral op MRO (Maintenance, Repair & Overhaul) en houden zich bezig met opleiding, onderhoud, reparatie en logistiek. Hieronder vallen ook processen zoals plaatwerk- en composietenreparatie en 3D-printing. ‘Deze kennis en technieken kunnen ook toegepast worden in andere sectoren.’
Ecosysteem
BPA is volgens Van Nieuwenhuijzen meer dan een bedrijventerrein naast Vliegbasis Woensdrecht. Het is de civiele tak van Hive Aerospace Collective en brengt vanuit een ambitieus ondernemingsplan bedrijven, de Koninklijke Luchtmacht, onderwijsinstellingen en overheden samen. Het totale ecosysteem bestaat uit zo’n drieduizend medewerkers. De combinatie van civiele en militaire luchtvaart maakt HIVE uniek.
‘Er worden hier letterlijk verbindingen gelegd tussen commerciële bedrijven en de Koninklijke Luchtmacht, maar ook tussen grootbedrijf en mkb en tussen internationale oem’s en start-ups. Dat leidt tot nieuwe vormen van samenwerking. In de maakindustrie bundelen bedrijven steeds vaker hun krachten en Hive Aerospace Collective doet dit nu ook op het gebied van MRO.’
Gerenommeerde partijen
HIVE is voor 80 procent eigendom van de provincie Noord-Brabant en voor 20 procent van de gemeente Woensdrecht. Gerenommeerde partijen die aangesloten zijn bij HIVE, zijn onder andere het Air Support Command (ASC) van de Koninklijke Luchtmacht (samen met BPA medeoprichter), vliegtuigfabrikant Boeing, het Dutch Drone Centre en Fokker Services Group.
De ASC-medewerkers zorgen onder meer voor opleiding, logistieke ondersteuning en het onderhoud van militaire vliegtuigen en helikopters die elk moment inzetbaar moeten zijn. Boeing werkt in Woensdrecht nauw samen met de Koninklijke Luchtmacht aan het upgraden en onderhouden van diverse typen helikopters. Het Dutch Drone Centre is een erkend test- en evaluatiecentrum voor drones en ondersteunt de ontwikkeling van nieuwe dronetechnologie en -toepassingen. En Fokker Services Group houdt zich bezig met reparatie, conversie en upgrading van vliegtuigen in de commerciële, VIP-, vracht- en defensiemarkt, en werkt in Woensdrecht samen met de Koninklijke Luchtmacht aan het onderhoud van de militaire NH90-helikopter.
Hangar of the Future
Dit voorjaar werd op Hive Aerospace Collective ook de Hangar of the Future geopend.
Hierin werken diverse HIVE-partners (zoals de Koninklijke Luchtmacht, het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR) en Fokker Services Group) aan innovaties in MRO, die praktisch implementeerbaar zijn in werkmethoden en -processen. Het doel is om zowel civiele als militaire vliegtuigen en helikopters binnen HIVE slimmer, sneller, makkelijker en met minder arbeidskracht te kunnen repareren en onderhouden.
Het eerste project dat in het Living Lab van start ging, was Smart Assisted Towing. Om een vliegtuig of helikopter te verplaatsen, zijn nu drie mensen nodig. Dat moet er uiteindelijk één worden. Hiervoor is een samenwerkend geheel nodig van camera’s, sensoren, software en een zogenaamde neuswielsleper met afstandsbediening. Het slepen wordt nagebootst met een frame op wielen en augmented reality. Zo kan eenvoudig worden gewisseld tussen verschillende typen luchtvaartuigen, zonder dat ze fysiek aanwezig hoeven te zijn.
Synergie
Van Nieuwenhuijzen: ‘Wij zijn in 2024 gestart met HIVE, maar het vliegwiel begint nu goed op gang te komen. Dit jaar hebben we al vijf nieuwe bedrijven mogen verwelkomen op het park.’ De activiteiten binnen het cluster lopen uiteen van opleiding & training tot geavanceerd logistiek management. Bedrijven in en rond HIVE verzorgen niet alleen het onderhoud, reparaties en upgrades van burgertoestellen, maar ook van militaire jachtvliegtuigen en helikopters. Daarbij zoeken zij zo veel mogelijk synergie bij elkaar.
Innovatie is een belangrijke drijfveer. ‘Enerzijds om dreigende tekorten aan personeel op te vangen, want een vliegtuig of helikopter kan niet zomaar even voor weken of maanden stilgezet worden. Continuïteit is cruciaal’, stelt Van Nieuwenhuijzen. ‘Daarnaast willen we van Hive Aerospace Collective ook graag een levendige, ondernemende plek maken.’
Hij geeft aan dat MRO – onderhoud aan vliegtuigen en helikopters – volop in beweging is. ‘Digitalisering, AI en robotica doen hun intrede. Daarom zijn we recentelijk ook een partnership met Breda Robotics aangegaan. Dit is hét netwerkplatform voor robotica en AI in Zuidwest-Nederland en verbindt bedrijven, kennisinstellingen en overheden om samen te werken aan technologische innovaties. Met dit partnerschap bundelen wij de krachten van beide organisaties om ontwikkelingen op het gebied van robotica, automatisering, vision en AI te verbinden aan innovatie binnen het luchtvaartonderhoud.’
Tekort aan vliegtuigtechnici
Het aantrekken van technisch personeel is een grote uitdaging: de luchtvaartsector kampt met een groot tekort aan goed opgeleide vliegtuigtechnici. De opleiding Vliegtuigtechniek van AM&TS/Curio, eveneens gevestigd op het terrein van Hive Aerospace Collective, speelt daarin een sleutelrol, maar het aantrekken en vasthouden van studenten blijkt vaak lastig.
Link magazine november 2025. Thema: Leiderschap in onzekere tijden. Cover Richard van den Brink Global Factories. Lees het artikel digital of vraag exemplaar op bij mireille.vanginkel@linkmagazine.nl
Van Nieuwenhuijzen: ‘Voor veel jongeren is Woensdrecht niet bepaald om de hoek. Dagelijks op en neer reizen was voor velen een drempel. Daarom hebben we samen met de gemeente Woensdrecht, de Volksabdij en andere partners The Cabin gerealiseerd. Dit is een woonruimte voor studenten Vliegtuigtechniek van AM&TS/Curio, op fietsafstand van de opleiding. Het zou helemaal mooi zijn als zij na hun opleiding ook in deze regio blijven werken.’
Inmiddels weten ook internationale bedrijven HIVE te vinden. Onlangs opende het Finse defensie- en luchtvaartbedrijf Patria een vestiging op BPA. ‘Dit bedrijf koos bewust voor HIVE vanwege de civiel-militaire samenwerking en de nabijheid van de Koninklijke Luchtmacht’, aldus Van Nieuwenhuijzen. ‘Dat zegt iets over de positie die dit cluster inmiddels heeft opgebouwd. Alleen kom je ver, maar samen kom je verder. Dat geldt voor de maakindustrie in de luchtvaart, maar net zo goed voor het onderhoud. HIVE laat zien dat samenwerking het verschil maakt.’
Patria opent vestiging op HIVE
Het Finse Patria, leverancier van defensie-, beveiligings- en luchtvaartondersteunende producten en diensten, opende onlangs een vestiging op HIVE-locatie Business Park Aviolanda. ‘Hive Aerospace Collective biedt ons een uniek platform om onze internationale expertise te combineren met lokale innovatie. Zo kunnen we duurzamere oplossingen ontwikkelen die passen bij de groeiende behoefte van de luchtmacht aan zelfredzaamheid en schaalbaarheid’, aldus Ivan Klok, accountdirecteur bij Patria Netherlands. Ivo van der Vlis, algemeen directeur van Business Park Aviolanda, voegt hieraan toe: ‘In een tijd waarin we moeten opschalen om de luchtmacht te ondersteunen bij hun primaire taak om onze samenleving veilig te houden, is een bedrijf als Patria van onschatbare waarde voor ons cluster.’
The Cabin biedt onderdak aan toekomstige vliegtuigtechnici
Eind augustus werd in Ossendrecht de studentenhuisvesting The Cabin officieel geopend. Het voormalige pand Boszicht op het terrein van de Volksabdij is volledig verbouwd tot studentenhuis voor mbo-studenten Vliegtuigtechniek van AM&TS/Curio. Daarmee heeft de gemeente Woensdrecht er in één klap 31 studentenkamers bij – een primeur voor de regio én voor Nederland, want het is de eerste studentenhuisvesting die speciaal is ingericht voor toekomstige vliegtuigtechnici. Voor veel studenten was het tot nu toe vaak een uitdaging om dagelijks op tijd in Hoogerheide te zijn, waar de opleiding wordt gegeven. Dankzij The Cabin kunnen studenten nu in de directe omgeving van hun opleiding wonen, voor een betaalbare prijs. Daardoor wordt het aantrekkelijker om voor de opleiding Vliegtuigtechniek van AM&TS/Curio in Woensdrecht te kiezen – en om daarna binnen HIVE te blijven werken. De opleiding biedt toegang tot de gewilde Part 66-certificering, waarmee een vliegtuigmonteur aftekenbevoegd wordt en dus een streepje voor heeft.
