De Nederlandse industrie laat een opvallend sterk herstel zien. De inkoopmanagersindex van NEVI steeg in april van 52.0 naar 54,4 – het hoogste niveau sinds de zomer van 2022. Tegelijk signaleren economen van ABN AMRO dat deze groei vooral wordt gedreven door een uitzonderlijke factor: hamstergedrag in de keten.
Vraag stijgt, maar vooral door onzekerheid
Bedrijven halen orders naar voren en bouwen voorraden op uit angst voor verdere verstoringen in de toeleveringsketen. De oorlog in het Midden-Oosten zorgt voor grote onzekerheid, met name door problemen rond de Straat van Hormuz. Gevolgen zijn: sterke stijging van nieuwe orders (hoogste in bijna twee jaar), forse productiegroei en snelle toename van voorraden.
Opvallend is dat de buitenlandse vraag slechts beperkt groeit. De impuls komt dus vooral uit de binnenlandse markt.
Ketens onder druk
De verstoringen in de toeleveringsketens zijn aanzienlijk. Levertijden lopen op in het hoogste tempo in bijna vier jaar, terwijl grondstoffen en energie snel duurder worden. Hogere inkoopprijzen, stijgende verkoopprijzen en toenemende behoefte aan werkkapitaal.
Volgens Albert Jan Swart ABN AMRO leidt de combinatie van hogere voorraden, stijgende kosten en productiegroei tot extra druk op de financiële positie van bedrijven.
Industrie profiteert – deels
In de basismetaalindustrie verbeteren de prijzen behalve door de oorlog in het Midden-Oosten ook dankzij de introductie van het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM), de nieuwe Europese invoerheffing op CO2-intensieve materialen.
Importeurs van bijvoorbeeld staal moeten sinds dit jaar een invoerheffing betalen vanwege de broeikasgasuitstoot. De staalindustrie profiteert ook van meer protectionistisch beleid van de Europese Unie, die in 2025 de invoerheffingen op staal verhoogde. Vanaf juli gaan de invoerheffingen waarschijnlijk verder omhoog om de Europese staalindustrie te beschermen tegen de mondiale overcapaciteit in deze branche, die vooral het gevolg is van de problemen in de Chinese vastgoedsector van de laatste jaren. Verder kan de Europese staalindustrie profiteren van de forse investeringen van Europese Navo-lidstaten in defensie.
AI en semicon als groeimotor
Een belangrijke structurele driver ligt in de technologiehoek. De vraag naar chips en chipmachines groeit sterk door investeringen in kunstmatige intelligentie.
Bedrijven als ASML profiteren hiervan en trekken hun verwachtingen op. Daarmee ontstaat een positief effect in de keten, waar honderden Nederlandse toeleveranciers van meeprofiteren.
Duitsland blijft bepalend
De Nederlandse industrie groeit harder dan de Duitse, zo blijkt onder meer uit de voorlopige inkoopmanagersindex voor Duitsland van S&P Global. De Duitse auto-industrie staat al jaren onder druk, mede door moordende Chinese concurrentie en kreeg afgelopen jaar een extra knauw door nieuwe invoerheffingen van de Amerikaanse president Trump. Wel lijkt de Duitse auto-industrie momenteel te stabiliseren, al blijft het herstel onzeker door de nieuwe inflatiegolf die de oorlog in het Midden-Oosten heeft veroorzaakt. Door de economische onzekerheid zouden consumenten de aankoop van een nieuwe auto kunnen uitstellen. Ook loopt de rente op, wat de financiering van leaseauto’s duurder maakt.
Zeker is wel dat de productie van de Duitse defensie-industrie snel toeneemt. De Nederlandse industrie kan daarvan profiteren door onderdelen toe te leveren. De situatie in Duitsland is belangrijk; voor de Nederlandse industrie is het land de belangrijkste exportmarkt.
Groei met een kanttekening
Ondanks de sterke cijfers blijft het sentiment onder ondernemers voorzichtig. Slechts een deel van de bedrijven verwacht verdere groei, en het vertrouwen ligt nog onder het langetermijngemiddelde.
Conclusie: tijdelijke piek of structurele groei?
De huidige groei van de Nederlandse industrie is indrukwekkend, maar niet zonder risico. Het hamsteren van voorraden en het naar voren halen van orders geven een impuls, maar kunnen later juist tot een terugval leiden.
De echte kracht zit in structurele trends: digitalisering en AI, sterke positie in hightech en rol in Europese ketens
De vraag is dan ook niet óf de industrie groeit, maar hoe duurzaam die groei is.
