Na maanden van daling laten de afzetprijzen in de Nederlandse industrie weer een stijging zien. Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek lagen de prijzen in maart 2026 1,4 procent hoger dan een jaar eerder.
Daarmee komt een einde aan een periode van vier maanden prijsdaling. De omslag hangt nauw samen met de ontwikkeling van de olieprijs.
Olie als dominante factor
De prijs van ruwe olie speelt traditioneel een grote rol in de industrie. In maart kostte een vat North Sea Brent gemiddeld 84 euro — ruim 27 procent meer dan een jaar eerder. Ten opzichte van februari steeg de olieprijs zelfs met meer dan 40 procent.
Die stijging werkt direct door in sectoren zoals de aardolie-industrie, waar de afzetprijzen in maart 31,3 procent hoger lagen dan een jaar eerder. Ook in de chemie is het effect zichtbaar, al vaak met enige vertraging.
Grote verschillen tussen sectoren
Niet alle industrieën profiteren van de prijsstijging. Waar de aardoliesector en metaalproducten stijgen, blijven andere sectoren achter.
Zo daalden de prijzen in:
- de voedingsmiddelenindustrie (–5,9%)
- de elektrotechnische industrie (–3,2%)
- de chemische industrie (–2,0%)
Dit onderstreept dat de prijsontwikkeling binnen de industrie sterk uiteenloopt, afhankelijk van energie-intensiteit en marktvraag.
Sterke stijging op maandbasis
Opvallend is de stijging ten opzichte van februari. De afzetprijzen lagen in maart 3,4 procent hoger dan een maand eerder — de grootste stijging sinds het begin van de oorlog in Oekraïne in 2022.
De prijsstijging was sterker op de exportmarkt (+4,2%) dan op de binnenlandse markt (+2,4%).
Voorzichtige omslag of tijdelijke piek?
De recente stijging roept de vraag op of sprake is van een structureel herstel of een tijdelijke reactie op geopolitieke ontwikkelingen. De spanningen in het Midden-Oosten spelen daarbij een belangrijke rol.
Voor industriebedrijven betekent dit opnieuw onzekerheid over kosten en marges — vooral voor energie-intensieve sectoren.
Waarom olieprijzen zo’n grote impact hebben op de industrie
De prijs van olie is een van de belangrijkste factoren achter de afzetprijzen in de industrie. Dat komt door drie effecten:
1. Directe grondstofkosten
In sectoren zoals de aardolie- en chemische industrie is olie zelf een belangrijke grondstof. Prijsstijgingen werken daar vrijwel direct door.
2. Energiekosten in productie
Veel industriële processen zijn energie-intensief. Hogere olieprijzen leiden vaak ook tot hogere energieprijzen, wat de productiekosten verhoogt.
3. Transport en logistiek
Olie bepaalt de kosten van transport — van vrachtwagens tot scheepvaart en luchtvracht. Stijgende brandstofprijzen verhogen daarmee de kosten in de hele keten.
Gevolg: prijsstijgingen in olie werken door in vrijwel alle sectoren, maar het effect verschilt per industrie en komt soms met vertraging.
