De arbeidsproductiviteit in de Nederlandse transportsector is de afgelopen tien jaar nauwelijks toegenomen. Sterker nog: tussen 2014 en 2019 daalde deze zelfs licht. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) over de periode 2014–2024.
Arbeidsproductiviteit wordt gemeten als toegevoegde waarde per gewerkt uur en geldt als een belangrijke motor voor economische groei en welvaart. Terwijl de productiviteit in de totale Nederlandse economie sinds 2014 wel is gestegen, bleef die in de transportsector vrijwel stabiel.
Daling na 2014
Tot 2014 groeide de productiviteit in de transportsector – waaronder vervoer over land en water, luchtvaart, opslag en post- en koeriersdiensten – juist sneller dan in de totale economie. Daarna keerde het beeld.
Tussen 2014 en 2019 daalde de arbeidsproductiviteit gemiddeld met 0,4 procent per jaar. Alleen de luchtvaart droeg in die periode nog licht positief bij. De sterkste negatieve bijdragen kwamen van opslag en logistieke dienstverlening (zoals havens en luchthavenactiviteiten) en van post- en koeriersbedrijven.
Volgens het CBS spelen verschillende factoren een rol. Zo groeide de internationale handel de afgelopen tien jaar minder hard dan voorheen en nam de dynamiek in de sector af. Daarnaast veranderde de markt voor postbezorging: minder brieven en meer pakketten, waardoor de bezorging arbeidsintensiever werd.
Herstel na corona, behalve in de luchtvaart
In de periode 2020–2024 herstelde de productiviteit in vrijwel alle onderdelen van de transportsector. Gemiddeld groeide de arbeidsproductiviteit in deze jaren met 0,6 procent per jaar. Alleen de luchtvaart bleef achter: de toegevoegde waarde in die sector is nog niet volledig hersteld van de coronapandemie, terwijl het aantal gewerkte uren inmiddels weer boven het niveau van vóór de crisis ligt.
Een andere factor is het zogenoemde structuureffect: arbeid verschuift naar productieve delen van de sector. Sinds 2014 kwamen relatief meer banen terecht in opslag en logistieke dienstverlening, een relatief productieve branche binnen transport.
Nederland internationaal productief
Ondanks de stagnatie blijft de Nederlandse transportsector internationaal gezien productief. Transportbedrijven in Nederland en België realiseren de hoogste toegevoegde waarde per gewerkt uur in Europa.
In 2024 lag de toegevoegde waarde in Nederland op gemiddeld 66 euro per gewerkt uur. In België was dat met 74 euro per uur nog iets hoger. In andere landen ligt dit duidelijk lager, bijvoorbeeld 35 euro in Spanje en 21 euro in Polen.
Volgens het CBS komt de hogere productiviteit in België onder meer door een relatief sterke post- en koerierssector.
