Voor machinebouwers die aluminium nog vooral zien als licht en sterk, wordt de echte kracht van het materiaal pas zichtbaar aan het einde van de levensduur van hun systemen. Het metaal vergaat namelijk niet en kan zonder veel kosten en energie eindeloos worden gerecycled. En dat heeft gevolgen voor hoe maakbedrijven ontwerpen, inkopen en produceren. Hydro laat zien wat er mogelijk is als ze het circulaire potentieel van aluminium benutten.
Leopold Moormann (Hydro): ‘Driekwart van al het aluminium dat ooit is gemaakt, is nog steeds in gebruik.’ Foto’s: Hydro
Van afvalstroom naar grondstofbron
Is aluminium nou een duurzaam materiaal of niet? Die vraag rijst omdat de stap van bauxieterts naar zuiver aluminium zeer energie-intensief is. ‘En dat klopt ook’, zegt Leopold Moormann. ‘Daarom werken we er bij Norsk Hydro hard aan om dat proces te decarboniseren.’ Zo wordt de primaire aluminiumproductiecapaciteit van Hydro in Noorwegen voor 100 procent geleverd door hernieuwbare energie.
Aluminium is echter super duurzaam, omdat het heel goed te recyclen is. ‘Als aluminium er eenmaal is, verdwijnt het niet meer. Het is 100 procent recyclebaar, keer op keer’, weet de director marketing & business development extrusion Europe bij Hydro. ‘Het roest niet, het corrodeert niet en het degradeert niet. En als het aan het einde van de levensduur komt, kun je het omsmelten zonder kwaliteitsverlies. Dat gebeurt bij circa 660 graden, dus met relatief weinig energie.’
Moormann vertelt dat driekwart van al het aluminium dat ooit is gemaakt, nog altijd in omloop is. ‘Dat zegt veel over hoe duurzaam het metaal is. En bovendien: elke keer dat je bestaand aluminium omsmelt, bespaar je de enorme hoeveelheid energie die je anders nodig zou hebben om nieuw aluminium te maken.’
Anderhalve euro per kilo
Recyclen dus; dat begrepen ze bij de Hydro-vestiging in Drunen jaren geleden al. ‘In 2013 hebben we een eerste pilot gedraaid om afgedankte lantaarnpalen in te zamelen’, vertelt Nicole le Sage, sustainability support & communication bij Hydro Extrusions Benelux. ‘Dat was in de gemeente Katwijk.’ En het werd intern hét voorbeeld van hoe Hydro retourstromen kan reguleren.
Moormann: ‘We hebben destijds met de gemeente en het lokale recyclingbedrijf Van Gansewinkel afgesproken dat we het echt samen zouden doen, zonder winststreven. Want als iedereen er met de instelling instapt dat ze er geld aan willen overhouden, dan weet je zeker dat het niet gaat werken. We hebben de financiering daarom met een open boek gedaan. We voerden de handelingen uit die nodig waren om te recyclen en keken daarna wat het kostte en opleverde.’
Aluminium leent zich goed voor zo’n aanpak want de prijs voor aluminiumschroot bedraagt, afhankelijk van de dagkoers, rond de anderhalve euro per kilo. ‘Een lantaarnpaal weegt gemiddeld dertig kilo. Dan heb je het dus over vijfenveertig euro metaal per paal. Natuurlijk moet je op de uitgaven blijven letten, maar je zult je er niet snel een buil aan vallen om oude lantaarnpalen terug te halen. Zeker als je bedenkt hoeveel van die dingen er in een gemeente langs de weg staan.’
Contracten beslissen
Ondanks het succes in Katwijk en het duidelijke, groene verhaal dat Hydro andere gemeentes kan vertellen, is het opschalen van het initiatief niet zo eenvoudig als het lijkt. ‘Veel aannemers hebben tegenwoordig lange onderhoudscontracten waarin staat dat materialen die vervangen worden, hun eigendom worden’, legt Moormann uit. ‘Gemeentes vinden ons voorstel een goed idee, maar de aannemer zegt: “Het is van ons.” Daarom dringen we erop aan dat gemeentes in aanbestedingen en tenders een closing-the-loop-systeem eisen. Dan is het geregeld.’
– ‘Denk aan het einde van de levensduur terwijl je ontwerpt’
Hydro werkt intussen ook met aannemers die het materiaal direct terugleveren. ‘Dat gaat soms goed en soms minder goed. Als een aannemer meer verdient door het schroot te verkopen aan een handelaar, dan wordt het een puur financiële afweging’, aldus Moormann, die er zijn schouders over ophaalt. ‘Uiteindelijk is het belangrijkste dat het aluminium terugkomt in de keten. Als het via een schroothandel loopt, komt het vaak alsnog bij ons terecht. Alleen is de cirkel dan minder transparant.’
Stoelen, bruggen en treinen
Lantaarnpalen zijn uiteraard niet het enige product waarin veel aluminium wordt toegepast. Hydro haalt ook veel aluminium terug uit bijvoorbeeld de woningbouw (oude raamkozijnen en deursponningen) en de tuinbouw (karkassen van kassen). ‘Onlangs hebben we zelfs een oud helikopterdek van Bayards Helidecks omgesmolten tot profielen die nu worden gebruikt bij de bouw van een ziekenhuis in Tilburg’, vertelt Le Sage over een recente case. ‘Dat is urban mining in de praktijk: je haalt materiaal terug uit de gebouwde omgeving en gebruikt het opnieuw.’
En Moormann vertelt dat Hydro in oktober op de Dutch Design Week stond. ‘We hadden er een expositie van designmeubelen en andere objecten die volledig waren gemaakt van gerecycled aluminium uit kassen en lantaarnpalen. Met het R100-project hebben we laten zien dat het mogelijk is om binnen een straal van 100 kilometer rondom Drunen het benodigde materiaal te verzamelen, te gieten, extruderen, bewerken en anodiseren.’
Multinational Hydro recyclet natuurlijk op veel grotere schaal dan alleen de Nederlandse projecten. Het bedrijf heeft in Europa elf recyclinglocaties met een totale capaciteit van een half miljoen ton aluminium per jaar. ‘In Drunen en in het Belgische Ghlin smelten we zowel productieschroot als gebruikt materiaal uit de markt’, zegt Moormann. ‘Voor ons maakt het niet uit: aluminium is aluminium.’ Aansprekende internationale voorbeelden heeft Moormann ook: ‘In Noorwegen is een offshore olieplatform omgesmolten tot een brug. En we hebben met Siemens Mobility een intentieverklaring getekend om aluminium uit afgeschreven treinstellen terug te nemen en te gebruiken voor nieuwe treinen. Dat is circulariteit op industriële schaal.’
Link magazine december 2025-januari 2026. Thema: Geld verdienen tijdens de hele lifecycle. Cover Christian Rood Leydenjar. Lees het artikel digital of vraag exemplaar op bij mireille.vanginkel@linkmagazine.nl
‘Denk aan het einde’
Landt dit duurzame verhaal ook in de maakindustrie? Le Sage ziet dat bedrijven zichzelf steeds vaker concrete doelen stellen voor gerecycled materiaal. ‘Onze klanten vragen: welk aandeel post-consumer schroot zit erin, wat doet dat met de footprint? Dat is goed, want zo wordt duurzaamheid meetbaar. We bieden verschillende soorten aluminium aan: gerecycled aluminium met een hoog aandeel pre-consumer schroot, met pre-consumer schroot, of gerecycled low-carbon aluminium met een hoog aandeel post-consumer materiaal. Zo kunnen klanten zelf kiezen hoe ver ze willen gaan.’
Moormann vult aan: ‘Het begint bij ontwerp. Als je producten maakt die uit elkaar gehaald kunnen worden, is hergebruik of recycling eenvoudig. Voorbeeld in deze uitgave met Bugaboo. Maar als je alles aan elkaar lijmt of combineert met staal of kunststof, maak je het moeilijker dan nodig is. Dan wordt scheiden een dure operatie. En dat is zonde.’ Hij noemt het ecodesign. ‘Dat klinkt misschien als wollige beleidstaal, maar het is gewoon gezond verstand. Denk aan het einde van de levensduur terwijl je ontwerpt. Dan kun je materiaalstromen sluiten en waarde behouden.’
Economische logica
Want, zo benadrukt Moormann nog maar eens, aluminium heeft een hoge restwaarde. Wanneer is het economisch interessant voor een bedrijf om een eigen retourstroom op te tuigen? ‘Bij Hydro hanteren we de vuistregel dat het om minimaal vijf ton aluminium per jaar moet gaan’, aldus Moormann. ‘We plaatsen een container bij de klant, halen die een paar keer per jaar op en doen een verrekening. Maar ook kleinere bedrijven kunnen meedoen. Niks houdt je tegen om een eigen bak te plaatsen en het schroot zelf in te leveren.’
Hydro zelf werkt veel samen met recyclingbedrijf HKS Metals als strategische logistieke partner. ‘Maar er zijn genoeg andere partijen die je kunnen helpen bij het retourneren van je aluminium’, onderstreept Moormann. ‘Dus ga vooral op zoek naar een partij waar je een goede prijs krijgt. Misschien wel bij de schroothandelaar op de hoek. Het belangrijkste is dat aluminium in de keten blijft. Recycling wordt vaak gezien als laatste redmiddel in circulariteit, maar bij aluminium levert het harde cash op en is het een volgende stap naar iets nieuws.’
